Panama staat bekend om zijn tropische geluiden. Overdag schreeuwen apen door het bos, papegaaien maken ruzie in de boomtoppen en krekels produceren een geluid alsof ergens een gigantische elektrische installatie kortsluiting heeft.
Maar zodra de zon ondergaat, verandert alles.
De dagvogels verdwijnen. Het bos wordt donker. Kikkers beginnen hun concert en ergens boven je hoofd beweegt iets geruisloos tussen de bomen.
Panama heeft zijn nachtploeg geactiveerd.
En onder de interessantste leden daarvan bevinden zich uilen, potoes, nachtzwaluwen en verschillende andere vogels die de meeste bezoekers nooit te zien krijgen.
Panama is een paradijs voor uilen
Panama heeft een ongelooflijke variatie aan leefgebieden. Er zijn laaglandregenwouden, nevelwouden, droge bossen, mangroven, bergen en enorme beschermde natuurgebieden.
Dat betekent ook veel verschillende uilen.
Tot de soorten die je in Panama kunt tegenkomen behoren onder andere de Briluil, Kuifuil, Gevlekte Bosuil, Zwart-witte Bosuil, Midden-Amerikaanse Dwerguil, Ferruginous Pygmy Owl, Tropische Schreeuwuil en Gestreepte Bosuil.
En ze gedragen zich lang niet allemaal zoals de klassieke uil die je misschien uit kinderboeken kent.
Sommige wachten doodstil op een tak tot er een prooi voorbij komt. Andere jagen actief op insecten. Sommige zijn gespecialiseerd in kleine zoogdieren en vogels.
En sommige zijn zo goed gecamoufleerd dat je er waarschijnlijk recht langs loopt.
De Briluil ziet eruit alsof hij alles al weet
De Briluil is een van de indrukwekkendste grote uilen van Midden-Amerika.
Zijn naam komt van de opvallende tekening rond zijn ogen, waardoor hij eruitziet alsof hij een enorme bril draagt.
Het is een bosbewoner en ondanks zijn formaat kan hij verrassend moeilijk te vinden zijn. In een tropisch regenwoud zijn er simpelweg duizenden takken, bladeren en donkere plekken waarin een uil kan verdwijnen.
Je hoort hem.
Je weet ongeveer waar hij zit.
Je schijnt met je zaklamp die kant op.
Niets.
De uil is verdwenen.
Of beter gezegd: hij zat waarschijnlijk al die tijd naar jou te kijken.
De Kuifuil ziet eruit als een vogel uit een fantasiefilm
De Kuifuil heeft opvallende veren bovenop zijn kop die hem een nogal dramatisch uiterlijk geven.
Als je er 's nachts eentje op een tak ziet zitten, kan het even duren voordat je hersenen accepteren dat je naar een echte vogel kijkt.
Hij lijkt bijna op een klein, nachtelijk roofdier uit een fantasiefilm.
Zoals veel tropische uilen brengt hij een groot deel van de dag verborgen door en wordt hij actief wanneer het donker wordt.
Daarom voelt het vinden van een Kuifuil vaak meer als een ontdekking dan als gewoon vogels kijken.
Maar sommige uilen zijn piepklein
Niet alle uilen zijn grote, indrukwekkende boswachters.
De Midden-Amerikaanse Dwerguil is klein.
Heel klein.
En toch is het een roofvogel.
Dwerguilen kunnen insecten en kleine gewervelde dieren pakken en kunnen bovendien soms overdag actief zijn.
Dat is belangrijk om te onthouden als je denkt dat je overdag geen uilen kunt zien.
In de tropen zijn de grenzen tussen dag en nacht niet altijd zo netjes als je zou verwachten.
Dan zijn er de potoes
Als je in Panama 's nachts vogels zoekt, moet je absoluut uitkijken naar potoes.
Potoes zijn meesters in camouflage.
Overdag zitten ze doodstil op een tak en kunnen ze er bijna exact uitzien als een afgebroken stuk hout.
Hun verenkleed past perfect bij boomschors en dode takken.
En hun grote ogen maken ze er tegelijkertijd behoorlijk buitenaards uit.
Hun strategie is eenvoudig:
Niet vluchten. Word een tak.
Het is eigenlijk briljant.
De Grote Potoe is ronduit bizar
Een van de spectaculairste nachtelijke vogels die je in Panama kunt tegenkomen is de Grote Potoe.
Hij is relatief groot, heeft enorme ogen en een enorme mond en beschikt over een camouflage die bijna belachelijk goed is.
Overdag zit hij stil op een tak en probeert hij eruit te zien alsof hij daar al honderd jaar ligt.
's Nachts wordt hij een vliegende insectenjager.
Als je er eentje ontdekt, heb je een ontmoeting die je waarschijnlijk niet snel vergeet.
Vooral omdat je aanvankelijk misschien denkt dat je naar een vreemde boomtak kijkt.
Tot die boomtak knippert.
Nachtzwaluwen: de andere nachtelijke jagers
Panama heeft ook verschillende soorten nachtzwaluwen.
Dit zijn fascinerende nachtelijke vogels die voornamelijk op vliegende insecten jagen.
Ze hebben grote monden die uitstekend geschikt zijn om insecten uit de lucht te verzamelen.
Hun verenkleed is meestal bruin, grijs en gevlekt, waardoor ze vrijwel verdwijnen tegen bladeren en bosgrond.
Een nachtzwaluw kan vlak bij je zitten zonder dat je hem ziet.
Je hoort hem misschien meerdere keren.
Je zoekt.
Niets.
Dan vliegt hij plotseling over de weg.
Twee seconden later is hij weer verdwenen.
Gefeliciteerd.
Je hebt zojuist een nachtzwaluw gezien.
Waarschijnlijk.
Uilen hebben een bijna oneerlijke voorsprong
Uilen zijn fantastisch aangepast aan het leven in het donker.
Hun grote ogen kunnen weinig beschikbaar licht bijzonder efficiënt gebruiken. Hun gehoor is uitzonderlijk gevoelig en bij verschillende soorten zijn de ooropeningen asymmetrisch geplaatst.
Dat helpt ze bepalen waar een geluid vandaan komt.
Voor een uil is dat enorm belangrijk.
Een muis beweegt ergens tussen de bladeren.
De uil hoort het.
Hij hoeft de muis niet eens duidelijk te zien.
Hij kan de richting bepalen, opstijgen en toeslaan.
Het is eigenlijk een biologisch surround sound systeem.
En dan is er hun beroemde stille vlucht
Een van de meest indrukwekkende eigenschappen van uilen is hoe stil ze kunnen vliegen.
De speciale structuur van hun vleugelveren helpt het geluid van de luchtstroom te verminderen.
Je kunt een uil zien opstijgen en verwachten dat je het suizen van zijn vleugels hoort.
Maar soms hoor je bijna niets.
Voor een muis in het bos is dat bijzonder slecht nieuws.
Het is alsof de natuur een roofvogel heeft uitgerust met een stille modus.
De nacht is een compleet ander ecosysteem
Dit is precies waarom een nachtelijke wandeling in Panama zo interessant kan zijn.
Overdag zie je één versie van het regenwoud.
's Nachts krijg je een compleet andere wereld.
Uilen beginnen te roepen.
Potoes worden actief.
Nachtzwaluwen jagen boven open plekken.
Vleermuizen vliegen uit.
Kinkajoes bewegen door de boomtoppen.
Olingo's kunnen verschijnen.
Kikkers beginnen overal te roepen.
Insecten worden plotseling ongelooflijk talrijk.
En ergens tussen al die geluiden hoor je misschien een vogel die je absoluut niet kunt identificeren.
Dat is onderdeel van het plezier.
Verwacht trouwens geen simpel "oehoe"
Een van de grootste misverstanden over uilen is dat ze allemaal hetzelfde klinken.
Dat doen ze absoluut niet.
Afhankelijk van de soort kunnen hun geluiden klinken als fluitjes, kreten, blaffende geluiden, lage roepen, trillingen of zelfs geluiden die helemaal niet klinken zoals je van een uil zou verwachten.
Daarom is het leren herkennen van vogelgeluiden vaak veel nuttiger dan alleen maar rondlopen met een zaklamp.
Een uil vinden begint vaak met luisteren.
Hoe vind je ze?
Ga langzaam.
Stop regelmatig.
Luister.
Kijk omhoog.
Controleer kale takken en bosranden.
Let op open plekken waar nachtzwaluwen kunnen jagen.
En probeer niet voortdurend met een felle zaklamp door het bos te zwaaien. Je ogen hebben tijd nodig om aan het donker te wennen en dieren hebben ook hun rust nodig.
Het mooiste moment komt vaak wanneer je gewoon stilstaat.
Doe je zaklamp uit.
Wacht.
Luister.
Eerst hoor je misschien alleen kikkers.
Dan een insect.
Dan bladeren die ergens boven je bewegen.
En plotseling klinkt er vanuit de duisternis een uil.
Misschien zie je hem.
Misschien niet.
Maar je weet dat hij er is.
En dat is misschien wel het mooiste aan de nachtelijke natuur van Panama.
Het regenwoud gaat niet slapen wanneer de zon ondergaat. Het verandert alleen van ploegendienst.
Terwijl de meeste toeristen in hun bed liggen, begint er boven, onder en tussen de bomen een compleet andere wereld te leven.