Panama is een van die landen waar je gemakkelijk een geweldige vakantie kunt hebben en toch maar een klein deel van het land hebt gezien. De meeste reizigers volgen ongeveer dezelfde route. Ze beginnen in Panama-Stad, gaan misschien naar de San Blas-eilanden, reizen door naar Bocas del Toro, bezoeken Boquete en voegen eventueel Santa Catalina of een paar stranden toe. Daar is natuurlijk helemaal niets mis mee. Deze plaatsen zijn populair omdat ze prachtig zijn. Maar wie tijdens zijn reis alleen de bekende bestemmingen volgt, loopt het risico een groot deel van het meest verrassende Panama te missen.

Het mooie aan Panama is dat je niet altijd ver hoeft te reizen om iets compleet anders te ontdekken. Soms is een klein omweggetje genoeg. Soms hoef je maar een uur met de bus te reizen in een richting waar de meeste toeristen niet naartoe gaan. En soms hoef je helemaal niet van de hoofdroute af. Een van de leukste voorbeelden daarvan is Lost and Found Hostel in de bergen van Chiriquí. Het hostel ligt direct aan een belangrijke weg tussen de regio Boquete en de route richting Bocas del Toro. Je kunt er dus letterlijk langsrijden zonder te beseffen wat zich een klein stukje verderop in het bos bevindt.

Wie bij Lost and Found stopt, ontdekt ineens een compleet andere omgeving. Bergen, regenwoud, wandelpaden, watervallen, hangmatten, vogels, kolibries en uitzichten over het landschap. Je hoeft geen uren door de jungle te rijden om hier te komen. Je moet vooral bereid zijn om even te stoppen en verder te kijken dan de plek waar iedereen naartoe gaat. Dat is misschien wel een van de belangrijkste lessen voor reizen door Panama: sommige verborgen parels zijn helemaal niet verborgen. Je moet ze alleen weten te zien.

Een andere regio die veel meer aandacht verdient, is de Golf van Chiriquí. Dit gebied aan de Pacifische kust bestaat uit een fascinerende combinatie van eilanden, stranden, mangroven, koraalriffen en tropische wateren. Veel reizigers kennen Coiba, maar de Golf van Chiriquí is veel groter dan alleen die beroemde bestemming. Er zijn talloze eilanden en kustgebieden waar je een heel andere kant van Panama kunt ervaren. Afhankelijk van de plaats en het seizoen kun je er dolfijnen, walvissen, zeeschildpadden, roggen en allerlei tropische vissen tegenkomen. Sommige eilanden zijn gemakkelijk bereikbaar, terwijl andere nog steeds het gevoel geven dat je ergens bent aangekomen waar maar weinig buitenlandse reizigers komen.

Ook Santa Fe in de provincie Veraguas is een mooi voorbeeld van een bestemming die vaak wordt overgeslagen. Boquete krijgt internationaal veel meer aandacht, maar Santa Fe heeft zijn eigen charme. Het gebied is groen, bergachtig en bijzonder vruchtbaar, met watervallen, rivieren, bossen en wandelmogelijkheden. Het is een plek waar je minder het gevoel hebt dat je van de ene toeristische attractie naar de andere reist. Je kunt er gewoon rondlopen, zwemmen in een rivier, een waterval zoeken, een dorp bezoeken of genieten van het landschap.

Veel reizigers denken dat je extreem ver van de toeristische route moet gaan om iets bijzonders te vinden. In Panama klopt dat vaak helemaal niet. Sommige van de leukste plekken liggen slechts een uur met de bus verwijderd van de richting waarin iedereen verder reist. Een kleine omweg kan voldoende zijn om een compleet andere ervaring te krijgen. Kijk eens op de kaart en vraag jezelf af wat er achter die berg ligt. Welke plaats komt er na die bocht? Waar gaat die lokale bus naartoe? Is er een rivier, waterval, strand of bos in de buurt?

Het openbaar vervoer kan daarbij juist een voordeel zijn. Een bus is misschien niet altijd de snelste manier om van A naar B te komen, maar je krijgt onderweg wel een veel beter beeld van het land. Je rijdt door kleine dorpen, landbouwgebieden en berglandschappen die je vanuit een vliegtuig nooit zou zien. En soms stap je uit op een plek waarvan je die ochtend nog niet eens had gehoord.

Praat ook met de mensen die je onderweg ontmoet. Reisgidsen, websites en kaarten zijn geweldig, maar lokale mensen kennen vaak plekken die nooit op een toeristische lijst terechtkomen. Misschien is er een waterval waar de inwoners zelf graag zwemmen. Misschien is er een klein restaurant waar de lokale bevolking komt. Misschien weet iemand precies welke bus je moet nemen om bij een prachtig uitzichtpunt te komen. Een eenvoudig gesprek kan soms leiden tot een veel interessantere dag dan een strak geplande excursie.

Een verborgen parel hoeft trouwens niet geheim te zijn. Santa Fe is geen geheim. De Golf van Chiriquí is geen geheim. Lost and Found is geen geheim. Het verschil is vooral dat deze plaatsen minder vanzelfsprekend zijn voor de gemiddelde internationale toerist. En juist dat kan een groot verschil maken in de sfeer en de ervaring.

Panama is hiervoor bijna het perfecte land. Op de kaart lijkt het relatief klein, maar binnen die beperkte oppervlakte zit een enorme hoeveelheid variatie. Je kunt vanuit de warme, tropische omgeving van Panama-Stad naar koele bergbossen reizen. Je kunt van de bergen naar de Pacifische kust rijden en later richting de Caraïben gaan. Onderweg kom je regenwoud, nevelwoud, stranden, eilanden, rivieren, mangroven, landbouwgebieden en bergdorpen tegen.

Ook de natuur verandert voortdurend. In de ene regio kun je apen en luiaards tegenkomen, terwijl je in de bergen ineens omringd wordt door kolibries en andere vogels die je lager niet of nauwelijks ziet. Aan de kust verandert het verhaal opnieuw en krijg je te maken met een compleet andere wereld van zeeleven, eilanden en koraalriffen. Dat alles kan binnen een relatief korte reisafstand van elkaar liggen.

Je hoeft daarom ook helemaal niet alle bekende bestemmingen over te slaan. Integendeel. Ga naar Panama-Stad. Bezoek Bocas del Toro. Ga naar Boquete als je daar zin in hebt. Ontdek de beroemde stranden. Maar laat tijdens je reis ook een beetje ruimte over voor spontaniteit. Als iemand je vertelt over een interessante plaats, zoek hem op. Als je ergens een geweldige sfeer vindt, blijf een nacht langer. Als je onderweg een dorp ziet dat er interessant uitziet, waarom zou je er niet even stoppen?

De beste reisverhalen beginnen vaak met: "Eigenlijk waren we helemaal niet van plan om daarheen te gaan." Misschien mis je een bus. Misschien vertelt iemand je over een waterval. Misschien besluit je spontaan ergens langer te blijven. Misschien zie je een weg die er interessant uitziet. Zulke kleine veranderingen in je planning kunnen uiteindelijk de herinneringen worden waar je jaren later nog over vertelt.

Dat is ook waarom Panama zo geschikt is voor zelfstandige reizigers. Je hoeft geen ervaren avonturier te zijn en je hebt geen enorm budget nodig. Een beetje nieuwsgierigheid is vaak genoeg. Kijk om je heen. Vraag mensen om advies. Neem af en toe een andere bus. Maak een kleine omweg. Laat je planning soms los.

Het bekende Panama is prachtig, maar er bestaat ook een ander Panama. Een Panama van kleine bergdorpen, rustige stranden, tropische bossen, rivieren, watervallen, eilanden en wegen die minder vaak door toeristen worden gebruikt. En soms ligt dat andere Panama letterlijk naast de hoofdweg.

Lost and Found Hostel is daar een perfect voorbeeld van. Je hoeft niet dagenlang de jungle in om iets bijzonders te vinden. Je kunt onderweg zijn tussen twee bekende bestemmingen en opeens een plek ontdekken waar je wordt omringd door bergen, bos, dieren en natuur.

Misschien is dat wel de beste manier om door Panama te reizen. Volg niet alleen de route die iedereen al heeft uitgestippeld. Kijk op de kaart. Praat met locals. Neem de bus. Maak een omweg. Blijf ergens wat langer. En wees niet bang om een bestemming te bezoeken waar je nog nooit van hebt gehoord.

Want Panama mag dan klein zijn op de kaart, het land is enorm als het gaat om de diversiteit die je kunt ervaren.

Als je altijd dezelfde route volgt als iedereen, zie je Panama. Maar als je af en toe een andere kant op gaat, ontdek je misschien jouw eigen Panama.